این سه سند مثل «کارت ملی» محمولهاند. اگر درست و هماهنگ باشند، کار گمرک و تحویل راحت پیش میرود.
چرا این سه تا مهماند؟
- گمرک بدون اینها عملاً کاری نمیکند.
- اگر اطلاعاتشان با هم یکی نباشد، کار گیر میکند و هزینه/تاخیر میخورید.
- بانک، بیمه و شرکت حمل هم از همینها استفاده میکنند.
1) فاکتور تجاری (Commercial Invoice)؛ رسید رسمی خرید
به زبان ساده: چه چیزی خریدید، از چه کسی، به چه قیمتی و با چه شرایطی.
چه چیزهایی داخلش باشد؟
- شماره و تاریخ فاکتور
- نام و آدرس فروشنده و خریدار
- اسم و توضیح کوتاهِ کالا (مدل یا کد اگر دارد)
- تعداد، قیمت واحد، قیمت کل و ارز (مثلاً EUR/USD)
- شرط تحویل (مثلاً DAP/CIP) و شهر مقصد
- کشور سازندهٔ کالا
اشتباه رایج: ننوشتهاند تحویل روی چه شرایطی است (مثلاً DAP یا CIF) → بعداً اختلاف هزینه و تاخیر.
2) لیست بستهبندی (Packing List)؛ نقشهٔ داخل کارتنها
به زبان ساده: چند تا بسته دارید و داخل هر کدام چه مقدار گذاشتهاید؛ وزن و ابعادشان چقدر است.
چه چیزهایی داخلش باشد؟
- ارجاع به شمارهٔ فاکتور
- تعداد کارتن/پالت و شمارهگذاری آنها
- وزن خالص (بدون بسته) و ناخالص (با بسته)
- ابعاد هر بسته یا هر پالت (برای حمل خیلی مهم است)
اشتباه رایج: وزن و تعداد داخل لیست با فاکتور نمیخوانَد → سیستم گمرک گیر میدهد.
3) گواهی مبدأ (Certificate of Origin – CO)؛ «کالا کجایی است؟»
به زبان ساده: تأیید رسمی اینکه کالا در کدام کشور تولید/فرآوری شده.
چه چیزهایی داخلش باشد؟
- نام فروشنده/خریدار مثل فاکتور
- توضیح کوتاهِ همان کالاهای فاکتور
- کشور مبدأ (مثلاً ترکیه، آلمان، چین)
اشتباه رایج: کشور مبدأ را حدسی مینویسند یا با فاکتور فرق دارد → تخفیف تعرفه یا ترخیص به مشکل میخورد.
قانون طلایی: «همهجا یکی»
نامها، آدرسها، توضیح کالا، تعداد، وزن و کشور مبدأ باید در هر سه سند دقیقاً یکی باشد.
اگر جایى فرق داشت، قبل از ارسال درستش کنید.
چکلیست (قبل از حرکت)
- فاکتور آماده: قیمتها، ارز، شرط تحویل (مثلاً DAP تهران) مشخص
- لیست بستهبندی: تعداد بسته/پالت، وزن خالص/ناخالص، ابعاد
- گواهی مبدأ: کشور سازنده مطابق فاکتور
- تطبیق نهایی: اسم شرکتها، آدرسها، تعداد/وزن در هر سه سند یکسان
- اگر نیاز است: بیمهٔ حمل، شمارهٔ تعرفه (HS) و مجوزهای خاص از قبل چک شده باشند
چکلیست (وقتی محموله رسید)
- اگر کارتنها صدمه دیده، همان لحظه روی رسید تحویل بنویسید «با آسیب/کمبود دریافت شد» و عکس بگیرید
- اگر یخچالی است، گزارش دما (Logger) را نگه دارید
- اسناد را به ترخیصکار/شرکت حمل بدهید تا کار سریع جلو برود
سؤالهای رایج
فاکتور پروفرما با فاکتور تجاری چه فرقی دارد؟
پروفرما پیشفاکتور است (برای پیشخرید/بانک). فاکتور تجاری سند نهایی برای ترخیص است.
اگر تعداد یا وزن بین اسناد فرق داشت چه؟
قبل از ارسال، یکیشان کنید. اگر بعد از رسیدن فهمیدید، سریعاً با فروشنده/شرکت حمل هماهنگ کنید تا اصلاح شود.
CO همیشه لازم است؟
در اکثر مسیرها یا لازم است یا به شدت توصیه میشود. برای تخفیف تعرفهای حتماً لازم است.
شرط تحویل (Incoterms) را کجا بنویسم؟
روی فاکتور؛ مثلاً: DAP, Tehran یا CIP, Tehran. همین یک خط، از کلی ابهام جلوگیری میکند.
سه اشتباه که بیشترین دردسر را میسازد
- شرط تحویل ننوشتهاند → معلوم نیست کرایه و ریسک با کیست.
- اسم/آدرسها و عددها یکی نیست → گمرک گیر میدهد.
- CO با کشور واقعی سازنده فرق دارد → تخفیف تعرفهای از دست میرود و ممکن است جریمه شوید.
جمعبندی کوتاه
- این سه سند را «تمیز و هماهنگ» آماده کنید.
- هرجا بینشان اختلاف دیدید، قبل از حمل اصلاح کنید.
- رسیدن که محموله را تحویل گرفتید، اگر مشکلی دیدید همان لحظه یادداشت و عکس بگیرید.
دیدگاهتان را بنویسید